SHARE  

 
 
     
             
   

 

  • ਜਨਮ: 1390 ਈਸਵੀ

  • ਜਨਮ ਸਥਾਨ: ਗਰਾਮ ਸੋਹਿਲ ਥਾਠੀਅਨ ਜਿਲਾ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ

  • ਪਿਤਾ: ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕੰਦ ਰਾਏ ਜੀ

  • ਮਾਤਾ: ਮਾਤਾ ਜੀਵਨੀ ਜੀ 

  • ਧਰਮਪਤਨਿ: ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਲੱਖਨੀ ਜੀ

  • ਪੇਸ਼ਾ: ਨਾਈ

  • ਆਤਮਕ ਗੁਰੂ: ਕਬੀਰ ਜੀ, ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਸੰਤ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਜੀ

  • ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਨਾਈ ਸਨ: ਬਿਦਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ

  • ਗੁਰੂਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ: ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ

  • ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਤੇ ਹੈ: ਅੰਗ 695

  • ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜੇ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਰਾਗ ਧਨਾਸਰੀ

  • ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਸਮਾਂ:1440 ਈਸਵੀ

ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ 695 ਤੇ ਰਾਗ ਧਨਾਸਰੀ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸੈਣ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਅੰਕਿਤ ਹੈ ਭਗਤ ਸੈਣ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਜਨਮ ਸਾਲ 1390 ਈਸਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਸਮਾਂ 1440 ਈਸਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੁਸੀ ਬਿਦਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਨਾਈ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਤ ਗਿਆਨੇਸ਼ਵਰ ਜੀ ਦੇ ਪਰਮ ਸੇਵਕ ਸਨ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਰੋਪਕਾਰੀ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰਤਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਖੂਬਸੂਰਤ ਚਿਤਰਣ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਰੱਸਤੇ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਜਨਮ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲੱਬ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਪਰਾ ਹੋਣ ਲਈ ਸਮਰਪਣ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਣ ਹੈ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦਾ ਮਹਾਂਵਾਕ ਹੈ:

ਜੈਦੇਵ ਤੀਆਗਿਓ ਅਹਮੇਵ ਨਾਈ ਉਧਰਿਓ ਸੈਨੁ ਸੇਵ ਅੰਗ 1192

ਸੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਜਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਆਪ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਕਰਣ ਲਈ ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂ ਵਲੋਂ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਵੀ ਹੈ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੁਣਕੇ ਦੂਜਾ ਭਗਤ ਸੈਨ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸਵੇਰੇ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਫਰਮਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਬੇਅੰਤ ਹੈ ਹਜਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਜਾਪ ਕਰਕੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜਸ ਕਮਾਇਆ ਹੈ ਅਜਿਹੇ ਭਕਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਗਤ ਸੈਨ ਜੀ ਵੀ ਹੋਏ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਨੌਕਰ ਸਨ

ਸੁਣਿ ਪਰਤਾਪੁ ਕਬੀਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਿਖੁ ਹੋਆ ਸੈਣੁ ਨਾਈ

ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਰਾਤੀ ਕਰੈ ਭਲਕੈ ਰਾਜ ਦੁਆਰੈ ਜਾਈ

ਆਏ ਸੰਤ ਪਰਾਹੁਣੇ ਕੀਰਤਨੁ ਹੋਆ ਰੈਣਿ ਸਬਾਈ

ਛਡਿ ਨਹੀਂ ਸਕੈ ਸੰਤ ਜਨ ਰਾਜ ਦੁਆਰਿ ਨ ਸੇਵ ਕਮਾਈ

ਸੈਣ ਰੂਪਿ ਹਰਿ ਜਾਇ ਕੈ ਆਇਆ ਰਾਣੈ ਨੋ ਰੀਝਾਈ

ਸਾਧ ਜਨਾਂ ਨੋ ਵਿਦਾ ਕਰਿ  ਰਾਜ ਦੁਆਰਿ ਗਇਆ ਸਰਮਾਈ

ਰਾਣੈ ਦੂਰਹੂੰ ਸਦਿ ਕੈ ਗਲਹੁੰ ਕਵਾਇ ਖੋਲਿ ਪੈਨਹਾਈ

ਵਸ ਕੀਤਾ ਹਉਂ ਤੁਧੁ ਅਜੁ ਬੋਲੈ ਰਾਜਾ ਸੁਣੈ ਲੁਕਾਈ

ਪਰਗਟੁ ਕਰੈ ਭਗਤਿ ਵਡਿਆਈ 16(ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ, ਵਾਰ 10)

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੈਣ ਜੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਇੱਥੇ ਨੌਕਰ ਸਨ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਮੰਡਲੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਕੀਰਤਨ ਕਰਣਾ ਸੀ ਸੈਨ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਉੱਤੇ ਲੈ ਆਏ ਸੈਨ ਜੀ ਹਰਿ ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹੇ ਮਗਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਜੀ  ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਅੰਤ ਹੋਈ, ਸੈਨ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਕਿਤੇ ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਵਲੋਂ ਨਾ ਕੱਢ  ਦੇਣ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਨਾ ਪਈ ਸਵੇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਘਬਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਿੰਹਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ"ਸੈਨ ਜੀ" ਨੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਤਾਂ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਭਕਤਾਂ  ਦੇ ਰਖਿਅਕ ਹਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੈਨ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਬੁਲਾਇਆ ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਨ ਜੀ ਮਾਫੀ ਮੰਗਦੇ, ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ: ਸੈਨ ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਵਲੋਂ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਸੀ ਇਹ ਲਓ ਆਪਣਾ ਇਨਾਮ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਲੋਂ ਸੋਣ ਦਾ ਹਾਰ ਉਤਾਰਿਆ ਅਤੇ ਸੈਨ ਜੀ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੈਨ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ਅਖੀਰ ਸੇਵਾ ਕਰਣ ਉਹ ਤਾਂ ਆਏ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਆਇਆ ? ਉਸਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਾ ਜੀ ! ਮੇਰੇ ਅਨਾਜ ਦਾਤਾ ਜੀ ! ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੱਲ ਆਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਸੈਨ ਜੀ ਨੇ ਸੰਤ ਮੰਡਲੀ ਦੇ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਰੈਣ ਸਬਾਈ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸੁਣਾਈ ਸਾਰੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਸੁਣਕੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਹੈਰਾਨੀ ਵਲੋਂ ਪੂਛਿਆ: ਕੀ ਤੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੋਂ ? ਸੈਨ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ! ਬਿਲਕੁਲ ਸੱਚ, ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਪੂਛ ਸੱਕਦੇ ਹੋ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੈਨ ! ਜਿਸ ਸਮਾਂ ਤੂੰ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਠੀਕ ਉਸੀ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹਮਸ਼ਕਲ ਆਇਆ ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਪੂਰੇ ਦੋ ਘੰਟੇ ਮੇਰੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ  ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਖੇਲ ਰਚਿਆ ਹੈ ! ਸੈਨ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਹਾਰਾਜ ! ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਅਸਤ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤੁਸੀ ਧੰਨ ਹੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਏ ਉਸ ਦਿਨ ਵਲੋਂ ਰਾਜਾ ਭਗਤ ਸੈਨ ਜੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਆਦਰ ਕਰਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕੇਵਲ ਆਦਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਅਪਿਤੁ ਰਾਜੇ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਾਈ ਦੀ ਔਲਾਦ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਹਿਕੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਸੈਨ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਸਮਿੱਲਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

ਧੂਪ ਦੀਪ ਘ੍ਰਿਤ ਸਾਜਿ ਆਰਤੀ ਵਾਰਨੇ ਜਾਉ ਕਮਲਾ ਪਤੀ

ਮੰਗਲਾ ਹਰਿ ਮੰਗਲਾ ਨਿਤ ਮੰਗਲੁ  ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਰਾਇ ਕੋ ਰਹਾਉ

ਊਤਮੁ ਦੀਅਰਾ ਨਿਰਮਲ ਬਾਤੀ ਤੁਹੀਂ ਨਿਰੰਜਨੁ ਕਮਲਾ ਪਾਤੀ

ਰਾਮਾ ਭਗਤਿ ਰਾਮਾਨੰਦੁ ਜਾਨੈ ਪੂਰਨ ਪਰਮਾਨੰਦੁ ਬਖਾਨੈ

ਮਦਨ ਮੂਰਤਿ ਭੈ ਤਾਰਿ ਗੋਬਿੰਦੇ ਸੈਨੁ ਭਣੈ ਭਜੁ ਪਰਮਾਨੰਦੇ ਅੰਗ 695

ਅਰਥ: (ਹੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਪ੍ਰਭੂ ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਦਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰੀ ਜਾਉਣਾ, ਬਲਿਹਾਰੀ ਜਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਦਕੇ ਜਾਉਣਾ ਹੀ ਦੀਵੇ ਵਿੱਚ ਘਿੳ ਜਾਂ ਤੇਲ ਪਾਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਤੀ ਕਰਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਹੇ ਹਰੀ ! ਹੇ ਰਾਜਨ ! ਹੇ ਰਾਮ ! ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਵਲੋਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਮੰਗਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਹੇ ਕਮਲਾਪਤੀ  ਤੂੰ ਨਿਰੰਜਨ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਰਤੀ ਕਰਣ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਚੰਗਾ ਦੀਵਾ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੀ ਵਟ ਹੈਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਬਰਕਤ ਵਲੋਂ ਉਸਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸੈਨ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ! ਉਸ ਪਰਮਆਨੰਦ ਈਸ਼ਵਰ (ਵਾਹਿਗੁਰੂ)ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਸਵਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਸ਼ਟਿ ਦੀ ਸਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ)

ਅਤਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨੋਟ: ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਉਲਟ ਸੱਮਝਣ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਕੇ ਕੁੱਝ ਵਿਰੋਧੀ ਸੱਜਨ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: "ਉਕਤ ਬਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਭਕਤ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਗੋਸਾਈਂ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਆਰਤੀ ਉਤਾਰੀ ਹੈ ਕਯੋਂਕਿ ਮਦਨ ਮੂਰਤਿ ਵਿਸ਼ਣੁ ਜੀ ਹਨ ਅਤੇ ਭਕਤ ਜੀ ਪੱਕੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸਨ ਪਰ ਗੁਰਮਤਿ ਅੰਦਰ "ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ" ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਭਕਤ ਜੀ ਵਾਲੀ ਆਰਤੀ ਦਾ ਖੰਡਨ ਹੈ ਦੀਵੇ ਸਜਾਕੇ ਆਰਤੀ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ "ਕਿਸਨ ਬਿਸਨ ਕਬਹੂੰ ਨਾ ਧਿਆਊ" ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਭਗਤ ਸੈਨ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਆਸ਼ੇ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰੂੱਧ ਹੈ" ਇਸ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਵਿਰੂੱਧ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਦਮੀ ਨੇ ਭਕਤ ਜੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ (3) ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਐਤਰਾਜ ਕੀਤੇ ਹਨ:

  • ਐਤਰਾਜ ਨੰਬਰ (1): ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦਵਾਰਾ ਭਗਤ ਸੈਨ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਆਰਤੀ ਉਤਾਰੀ ਹੈ

  • ਐਤਰਾਜ ਨੰਬਰ (2): ਭਗਤ ਸੈਨ ਜੀ ਪੱਕੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸਨ

  • ਐਤਰਾਜ ਨੰਬਰ (3): ਦੀਵੇ ਸੱਜਾ ਕੇ ਆਰਤੀ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂ ਅਗਿਆਨੀ ਹੈ

ਠੀਕ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਣ: ਪਰ ਅਚਰਜ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਬਦ (ਬਾਣੀ) ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸਾਧਸੰਗਤ ਜੀ ਆੳ ਇਸਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ:

ਐਤਰਾਜ ਨੰਬਰ (1) ਦਾ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਣ: ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਉਸਤਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਭਗਤ ਸੈਨ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਲਫਜ਼ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਹੈਂ: ਕਮਲਾਪਤੀ, ਹਰਿ, ਰਾਜਾ ਰਾਮ, ਨਿਰੰਜਨ, ਪੂਰਨ, ਪਰਮਾਨੰਦ, ਮਦਨ ਮੁਰਤਿਭੈ ਤਾਰਿ, ਗੋਬਿੰਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਫਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਯਾਨੀ ਰਾਮਾਨੰਦ ਜੀ ਦਾ ਕੋਈ ਜਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਜਿਹੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਸ਼ਕ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਬੰਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਫਜ਼ "ਰਾਮਾਨੰਦ" ਦੇ ਕਾਰਣ ਗਲਤੀ ਖਾ ਗਏ ਹਨ ਇਹ ਤੁਕ ਹੈ: ਰਾਮ ਭਗਤਿ ਰਾਮਾਨੰਦੁ ਜਾਨੈ ਪੂਰਨ ਪਰਮਾਨੰਦੁ ਬਖਾਨੈ 3 ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲੱਬ ਹੈ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਸਵਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਬਰਕਤ ਵਲੋਂ ਉਸ ਰਾਮ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇੱਥੇ ਰਾਮਾਨੰਦ = (ਰਾਮ + ਆਨੰਦ) ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਮੇਲ ਦਾ ਆਨੰਦ

ਐਤਰਾਜ ਨੰਬਰ (2) ਦਾ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਣ: ਲਫਜ਼ "ਮਦਨ ਮੂਰਤਿ"  ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਣ ਉੱਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਦਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸੱਮਝਣ ਦੀ ਗਲਦੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਲਫਜ਼ "ਮਦਨ" ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਹੈ" ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਹੁਲਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ

ਐਤਰਾਜ ਨੰਬਰ (3) ਦਾ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਣ: ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਬੰਦ ਨੰਬਰ 1 ਅਤੇ 2 ਵਲੋਂ ਭਗਤ ਸੈਨ ਜੀ ਨੂੰ ਦੀਵੇ ਸੱਜਾ ਕੇ ਆਰਤੀ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਸੱਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਭਗਤ ਸੈਨ ਜੀ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੇ ਕਮਲਾਪਤੀ ! ਹੇ ਮਾਇਆ  ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਪ੍ਰਭੂ ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਦਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰੀ ਜਾਉਣਾ ਬਲਿਹਾਰੀ ਜਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਦਕੇ ਜਾਉਣਾ ਹੀ ਦੀਵੇ ਵਿੱਚ ਘਿੳ ਜਾਂ ਤੇਲ ਪਾਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਤੀ ਕਰਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਈਸ਼ਵਰ ਉੱਤੇ ਸਦਕੇ ਜਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕਰਣਾ ਹੀ ਦੀਵਾ ਹੈ, ਤੇਲ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਤੀ ਹੈ

  • ਨਤੀਜਾ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: ਅਤ: ਇਸ ਸ਼ਬਦ(ਬਾਣੀ) ਵਲੋਂ ਇਹ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਭਗਤ ਸੈਨ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਗੁਰੂ ਆਸ਼ੇ ਦੇ ਵਿਰੂੱਧ ਹੈ ਇਸਲਈ ਇਹ ਰਚਨਾ ਗੁਰੂ ਆਸ਼ੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੈ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੱਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਏਡਿਟਿੰਗ ਆਪ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੀ ਅਜਿਹੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਪਣਾ ਦਿਮਾਗ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ਉੱਤੇ  ਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸੱਮਝੇ, ਆਪਣੀ ਮਨਮੁਖ ਬੁੱਧੀ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੂਰਖ ਕਿਤੋਂ ਦੇ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
     
     
            SHARE  
          
 
     
 

 

       

Hit Counter

 

 

 

This Web Site Material Use Only Gurbaani Parchaar & Parsaar & This Web Site is Advertistment Free Web Site, So Please Don,t Contact me For Add.