SHARE  

 
 
     
             
   

 

5. ਜਨੇਊ ਸੰਸਕਾਰ

ਜਦੋਂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਕਾਲੂ ਜੀ ਨੇ ਕੁਲਰੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨੇਊ ਧਾਰਣ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਆਜੋਜਿਤ ਕੀਤਾਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਂਧਾ ਪੰਡਤ ਹਰਿਦਯਾਲ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਕੀਤਾ ਜਨੇਊ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੀ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਪੁਆਉਣ ਲਈ ਜਦੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

  • ਤਾਂ ਬਾਲਕ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪੰਡਿਤ ਜੀ, ਤੁਸੀ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਇਹ ਜਨੇਊ ਧਾਰਣ ਕਰਵਾਉਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ ਉਸ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਹੋਵੇਗਾ ?

ਤੱਦ ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਦੇ ਹੈਰਾਨੀ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ

  • ਅਤ: ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨੇਊ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ: ਕਿ ਇਹ ਧਾਗਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪਵਿਤਰ ਜਨੇਊ ਹੈ ਇਹ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹਿੰਦੁਵਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਇਸਦੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀ ਜਨੇਊ ਧਾਰਣ ਕਰ ਲਵੋਗੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਪਵਿਤਰ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇਇਹ ਜਨੇਊ ਅਗਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ

  • ਪਰ ਨਾਨਕ ਜੀ ਇਸ ਜਵਾਬ ਵਲੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: ਪੰਡਤ ਜੀ ! ਤੁਸੀਂ ਜਨੇਊ ਦੇ ਬਹੁਤ ਗੁਣ ਦੱਸੇ ਹਨ ਪਰ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ

  • ਪੰਡਤ ਜੀ" ਪੁੱਛੋ ਪੁੱਤਰ ! ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ ?

  • ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ" ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਜਨੇਊ ਮਨੁੱਖਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਨ ਕਰਕੇ ਮੱਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਕਰਕੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਸਲੀ ਆਧਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੀਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਦਰਸ਼ਾਣ ਦੀ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਗੱਲ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਭਰਾਭੈਣ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੀਵਾਰ ਖੜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਲੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਧਾਗਾ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈਪਰ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹੇ ਉੱਚ ਅਤੇ ਨੇਕ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ ਹੋਣ

  • ਪਵਿਤਰ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਪਵਿਤਰ ਹਨਨੀਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਜ ਨੀਚ ਅਤੇ ਭੈੜੇ ਹਨਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਧਾਗਾ ਤਾਂ ਕੱਚਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਲਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਵਾਂ ਧਾਗਾ ਪਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾਇਸ ਧਾਗੇ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਹੈ ? ਅਸਲੀ ਸਨਮਾਨ ਤਾਂ ਨੇਕ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਣ ਵਲੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈਨਾਲ ਹੀ ਤੁਸੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਧਾਗਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ? ਇਹ ਧਾਗਾ ਤਾਂ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ

  • ਇਸਨੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾਜਦੋਂ ਅੰਤਮ ਸਮਾਂ ਸ਼ਰੀਰ ਜਲੇਗਾ ਤਾਂ ਇਹ ਧਾਗਾ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਲ ਜਾਵੇਗਾਇਸਲਈ ਤੁਸੀ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਧਾਗਾ ਪਾਓ ਜੋ ਹਰ ਸਮਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੇਮੈਨੂੰ ਭੈੜੇ ਕਾਰਜ ਕਰਣ ਵਲੋਂ ਰੋਕੇ ਅਤੇ ਨੇਕ ਕਾਰਜ ਕਰਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਵੇਜੋ ਅਗਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਜਨੇਊ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਉਹ ਮੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਓ

  • ਪੰਡਿਤ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ ਭਾਵ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ: ਪੁੱਤਰ ਨਾਨਕ ! ਅੱਛਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਜਨੇਊ ਧਾਰਣ ਕਰਣਾ ਚਾਹਿਦਾਏ ?

  • ਤੱਦ ਨਾਨਕ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: ਸਭਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਰਸ ਦੀ ਕਪਾਸ ਬਣਾਓ ਉਸਤੋਂ ਸੰਤੋਸ਼ ਰੂਪੀ ਸੂਤ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਉਸਨੂੰ ਵਟ ਲਗਾਵੋ ਅਤੇ ਜਤੀਪਨ ਦੀ ਗੱਠ ਲਗਾਵੋਅਜਿਹਾ ਜਨੇਊ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਰਸ, ਸੱਚ ਆਦਿ ਕਰਮ ਹੋਣ, ਉਹ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਏਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਜਨੇਊ ਧਾਰਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹੈ। 

ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਕਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ

ਉਪਰੋਕਤ ਸ਼ਬਦ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ:

ਦਇਆ ਕਪਾਹ ਸੰਤੋਖੁ ਸੂਤੁ ਜਤੁ ਗੰਢੀ ਸਤੁ ਵਟੁ

ਏਹੁ ਜਨੇਊ ਜੀਅ ਦਾ ਹਈ ਤ ਪਾੰਡੇ  ਘਤੁ

ਨਾ ਏਹੁ ਤੁਟੈ ਨ ਮਲੁ ਲਗੈ ਨ ਏਹੁ ਜਲੈ ਨ ਜਾਇ ॥  

ਧੰਨੁ ਸੁ ਮਾਣਸ ਨਾਨਕਾ ਜੋ ਗਲਿ ਚਲੇ ਪਾਇ    ਰਾਗੁ ਆਸਾਅੰਗ 471

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
     
     
            SHARE  
          
 
     
 

 

       

Hit Counter

 

 

 

This Web Site Material Use Only Gurbaani Parchaar & Parsaar & This Web Site is Advertistment Free Web Site, So Please Don,t Contact me For Add.